พินัยกรรมไทย 5 รูปแบบ — เลือกให้ถูกก่อนสาย — Thai Will — 5 Legal Forms Explained
Ultimate Estate & Will Guide 2026 · พินัยกรรมไทย 5 แบบ (ป.พ.พ. §1655-1672)
ป.พ.พ. รับรอง 'พินัยกรรม' 5 แบบเท่านั้น — แบบธรรมดา / เขียนเองทั้งฉบับ / เอกสารฝ่ายเมือง (อำเภอ) / เอกสารลับ (อำเภอ) / ทำด้วยวาจา (ภัยพิบัติเท่านั้น) · เลือกผิดแบบ = พินัยกรรมเป็นโมฆะ ทรัพย์ตกทายาทโดยธรรมแทน
ทนาย Notary Public 6 ท่าน — ใบอนุญาตจริงจากสภาทนายความ
ที่มาของกฎหมายมรดกและแนวคำพิพากษาสำคัญ
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 6 (มรดก) ประกาศใช้ พ.ศ.2478 — รับหลัก Continental Civil Law (ญี่ปุ่น/เยอรมัน) ผสม Common Law (อังกฤษ) · §1655 บังคับว่า 'พินัยกรรมจะสมบูรณ์ต้องทำตามแบบใดแบบหนึ่งใน 5 แบบเท่านั้น' — Numerus Clausus · สถิติศาลยุติธรรม 2567: คดีขอตั้งผู้จัดการมรดก 47,283 คดี · คดีเพิกถอนพินัยกรรม 2,847 คดี (สาเหตุอันดับ 1 = พยานไม่ครบ/ไม่ลงลายมือชื่อพร้อมกัน 38%) · แนวคำพิพากษาศาลฎีกา (ตรวจเลขคดีจริงก่อนอ้างอิง) วางบรรทัดฐาน: 'พินัยกรรมแบบธรรมดาต้องมีพยาน 2 คนลงลายมือชื่อ ณ ขณะเดียวกันกับผู้ทำ' · แนวคำพิพากษาศาลฎีกา (ตรวจเลขคดีจริงก่อนอ้างอิง): พยานเป็นทายาทผู้รับพินัยกรรม = พยานคนนั้นและส่วนที่ตนได้เป็นโมฆะ (§1653)
ผู้มีสิทธิรับมรดกและเงื่อนไขความสมบูรณ์
ผู้ทำต้องอายุ ≥ 15 ปีบริบูรณ์ (§1703) · ไม่วิกลจริต/ไม่ถูกศาลสั่งเป็นคนไร้ความสามารถ ณ ขณะทำ · ต่างชาติทำพินัยกรรมไทยได้เต็มรูปแบบสำหรับทรัพย์ในไทย · ทรัพย์ต่างประเทศต้องดู Conflict of Laws ของประเทศนั้น (บางประเทศบังคับใช้ Forced Heirship) · พยาน 2 คนต้อง ≥ 20 ปี, ไม่ไร้ความสามารถ, ไม่หูหนวก-เป็นใบ้-ตาบอด (§1670) · ห้ามพยานเป็นทายาทหรือคู่สมรสทายาทที่รับตามพินัยกรรม
สาเหตุที่พินัยกรรมถูกศาลสั่งเป็นโมฆะ
- 1แบบธรรมดา (§1656) พยาน 2 คน 'ต้องลงลายมือชื่อพร้อมกัน' กับผู้ทำ — ให้พยานลงชื่อภายหลัง = โมฆะ (ฎีกาซ้ำหลายฉบับ) · หลายคนไม่รู้แล้วเสียมรดกทั้งกอง
- 2แบบเขียนเองทั้งฉบับ (§1657) ต้อง 'เขียนด้วยลายมือตนเองทุกตัวอักษร' — พิมพ์คอมพิวเตอร์แม้ลงลายมือชื่อสด = โมฆะ · ห้ามให้คนอื่นเขียนแม้ประโยคเดียว
- 3พยานที่เป็น 'ผู้รับพินัยกรรม' หรือ 'คู่สมรสของผู้รับ' (§1653) — ทำให้ 'ส่วนที่ผู้รับนั้นได้รับ' เป็นโมฆะ (ส่วนอื่นยังใช้ได้) · มักพลาดตอนจ้างเลขา/ญาติเป็นพยาน
- 4แบบเอกสารฝ่ายเมือง (§1658) ต้องยื่นต่อ 'นายอำเภอในเขตท้องที่' + พยาน 2 คน · ไม่ใช่อำเภอไหนก็ได้ · หลายคนไปยื่นผิดเขตแล้วต้องเริ่มใหม่
- 5พินัยกรรม 'ยกทรัพย์ทั้งหมด' ให้บุคคลเดียวโดยไม่ระบุทรัพย์ — ทรัพย์ที่ได้มาหลังทำพินัยกรรมก็ตกด้วย (§1740) · หลายคนตั้งใจให้เฉพาะทรัพย์ ณ วันทำ
- 6หนี้สินไม่หายไปเมื่อตาย — ผู้รับมรดกรับไปด้วย 'จำกัดเท่าที่รับ' (§1601) · แต่ถ้าไม่ทำ 'บัญชีทรัพย์มรดก' ภายใน 1 เดือน (§1735) อาจต้องรับผิดเกินทรัพย์
- 7พินัยกรรมยกทรัพย์ที่ 'ยังไม่มี' (ทรัพย์อนาคต) หรือทรัพย์ผู้อื่น = โมฆะเฉพาะส่วน (§1704)
ข้อแนะนำจากทีมจัดการมรดกของ NYC
- สำหรับต่างชาติที่มี Condo/Lease/บริษัทไทย — ใช้ 'พินัยกรรมแบบธรรมดา' ทำเป็น 2 ภาษา (ไทย+อังกฤษ) ต้นฉบับไทยเป็นหลัก · เก็บที่สำนักงานทนายพร้อม Notarized Copy 3 ชุด
- แบบเอกสารฝ่ายเมือง = ปลอดภัยที่สุด (ไม่มีทางถูกทำลาย/ปลอมแปลง) · เสียแค่ ขอใบเสนอราคาจากเจ้าหน้าที่ · แต่เนื้อหาเปิดเผยได้เมื่อเจ้าตัวตาย · เหมาะกับกรณีทายาทซับซ้อน
- ทำ 'พินัยกรรม 2 ฉบับ' — 1 ฉบับสำหรับทรัพย์ไทย (ตาม ป.พ.พ.), 1 ฉบับสำหรับทรัพย์บ้านเกิด (ตามกฎหมายประเทศนั้น) — หลีกเลี่ยง Conflict of Laws และ Probate ซ้อน · ระบุใน recital ว่า 'ฉบับนี้ครอบคลุมเฉพาะทรัพย์ในราชอาณาจักรไทย'
- ตั้ง 'ผู้จัดการมรดก' (Executor) ในพินัยกรรมเลย — ถ้าไม่ตั้งทายาทต้องไปขอศาลตั้ง (§1713) เสียเวลา 3-6 เดือน + ค่าทนาย ขอใบเสนอราคาจากเจ้าหน้าที่
- ระบุ 'ลำดับผู้จัดการมรดกสำรอง' 2-3 คน — หลายกรณี Executor คนแรกตายก่อน/สละสิทธิ ทำให้ต้องกลับไปเริ่มใหม่ที่ศาล
- อัปเดตพินัยกรรมทุก 3-5 ปี หรือทุกครั้งที่มี 'Life Event' (แต่งงาน/หย่า/มีบุตร/ซื้อคอนโด/เปิดบริษัท) — พินัยกรรมเก่าที่ไม่ครอบคลุมทรัพย์ใหม่ = ส่วนเกินตกทายาทโดยธรรม
ค่าธรรมเนียมศาลและค่าดำเนินการ
| รายการ | ใบเสนอราคา / ค่าธรรมเนียมหน่วยงาน | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| แบบธรรมดา — Draft + Witness ที่ NYC | ขอใบเสนอราคาจากเจ้าหน้าที่ | สอบถามรายละเอียดกับเจ้าหน้าที่ |
| แบบเขียนเองทั้งฉบับ — Template + Review | ขอใบเสนอราคาจากเจ้าหน้าที่ | สอบถามรายละเอียดกับเจ้าหน้าที่ |
| แบบเอกสารฝ่ายเมือง (ฝากอำเภอ) | ขอใบเสนอราคาจากเจ้าหน้าที่ | สอบถามรายละเอียดกับเจ้าหน้าที่ |
| แบบเอกสารลับ (ฝากอำเภอในซองปิดผนึก) | ขอใบเสนอราคาจากเจ้าหน้าที่ | สอบถามรายละเอียดกับเจ้าหน้าที่ |
| พินัยกรรม 2 ภาษา (TH+EN) A5 Quality | ขอใบเสนอราคาจากเจ้าหน้าที่ | สอบถามรายละเอียดกับเจ้าหน้าที่ |
| แต่งตั้ง Executor + Probate Package | ขอใบเสนอราคาจากเจ้าหน้าที่ | สอบถามรายละเอียดกับเจ้าหน้าที่ |
สิ่งที่ครอบครัวได้รับเมื่อวางแผนไว้ล่วงหน้า
- ควบคุมได้ 100% ว่าใครได้อะไร (ยกเว้นส่วน 'พึ่งได้แน่นอน' ของคู่สมรส §1635)
- หลีกเลี่ยงข้อพิพาทระหว่างทายาท (คดีมรดกไทยเฉลี่ย 3-7 ปี)
- แต่งตั้ง Guardian ให้บุตรผู้เยาว์ได้ (§1710)
- ยกทรัพย์ให้บุคคลนอกครอบครัว/มูลนิธิ/องค์กรการกุศลได้เต็มจำนวน
- ระบุ 'เงื่อนไข' การรับมรดก (Conditional Bequest §1707) — เช่น ต้องเรียนจบก่อน
เทียบเครื่องมือส่งต่อทรัพย์สินแบบอื่น
หากไม่ทำพินัยกรรม = ทรัพย์ตก 'ทายาทโดยธรรม 6 ลำดับ' (§1629): (1) ผู้สืบสันดาน (2) บิดามารดา (3) พี่น้องร่วมบิดามารดา (4) พี่น้องร่วมบิดาหรือมารดา (5) ปู่ย่าตายาย (6) ลุงป้าน้าอา · คู่สมรสได้ตาม §1635 (แบ่งคนละครึ่งถ้ามีลูก, 2/3 ถ้าไม่มีลูกแต่มีบิดามารดา, ทั้งหมดถ้าไม่มีทายาทอื่น) · Living Trust ไม่มีในไทย · Foundation (มูลนิธิ) ใช้แทนได้บางส่วน
เหมาะกับครอบครัวลักษณะใด
- • ต่างชาติที่มีคอนโด/Lease/บริษัทในไทย
- • คู่สมรสเพศเดียวกัน (สิทธิได้จริงจาก 23 ม.ค. 2568)
- • ครอบครัวที่มีทายาทหลายสายสัมพันธ์
- • ผู้มีทรัพย์ >10 ล้าน (Tax Planning)
- • เจ้าของธุรกิจครอบครัว (Succession Plan)
สถานการณ์ที่มักเกิดข้อพิพาทในกองมรดก
ไม่มีพินัยกรรม + ตายทันที + ทายาทหลายสาย + มีทรัพย์ต่างประเทศ = คดี 5-10 ปี, ค่าทนาย 500,000-2M บาท, ทายาทฟ้องกันเอง, ทรัพย์ถูกอายัดตลอดคดี
สถิติคดีมรดกและผลลัพธ์จริง
ผลลัพธ์ขึ้นกับข้อเท็จจริง เอกสาร และดุลพินิจของหน่วยงานหรือศาลในแต่ละกรณี ไม่มีผู้ใดรับประกันอัตราความสำเร็จหรือระยะเวลาล่วงหน้าได้ ทีมงานจะประเมินความเป็นไปได้เป็นรายกรณีก่อนรับดำเนินการ
คำถามที่พบบ่อยเรื่องพินัยกรรมและมรดก
คำถามที่พบบ่อย
พินัยกรรมไทย 5 รูปแบบ — เลือกให้ถูกก่อนสาย ใช้เวลาจนจัดการมรดกเสร็จนานเท่าไร?
0–1 สัปดาห์ · ยื่นที่ อำเภอ/สำนักงานเขตทุกแห่ง (แบบเอกสารฝ่ายเมือง §1658, แบบเอกสารลับ §1660) · แบบธรรมดา/เขียนเองเก็บที่บ้านหรือสำนักงานทนายก็ได้ · ผู้รับผิดชอบ: ผู้ทำพินัยกรรม (Testator) เอง · แบบเอกสารฝ่ายเมือง/ลับต้องยื่นที่ที่ว่าการอำเภอ (นายอำเภอ/ผอ.เขต)
พินัยกรรมไทย 5 รูปแบบ — เลือกให้ถูกก่อนสาย เหมาะกับครอบครัวแบบไหน?
เหมาะกับ: ต่างชาติที่มีคอนโด/Lease/บริษัทในไทย, คู่สมรสเพศเดียวกัน (สิทธิได้จริงจาก 23 ม.ค. 2568), ครอบครัวที่มีทายาทหลายสายสัมพันธ์, ผู้มีทรัพย์ >10 ล้าน (Tax Planning), เจ้าของธุรกิจครอบครัว (Succession Plan) · กรณีที่ควรเลี่ยง: ไม่มีพินัยกรรม + ตายทันที + ทายาทหลายสาย + มีทรัพย์ต่างประเทศ = คดี 5-10 ปี, ค่าทนาย 500,000-2M บาท, ทายาทฟ้องกันเอง, ทรัพย์ถูกอายัดตลอดคดี
โอกาสที่ศาลจะตั้งผู้จัดการมรดกสำเร็จมีเท่าไร?
ผลลัพธ์ขึ้นกับข้อเท็จจริง เอกสาร และดุลพินิจของหน่วยงานหรือศาลในแต่ละกรณี ไม่มีผู้ใดรับประกันอัตราความสำเร็จหรือระยะเวลาล่วงหน้าได้ ทีมงานจะประเมินความเป็นไปได้เป็นรายกรณีก่อนรับดำเนินการ
อะไรทำให้พินัยกรรมเป็นโมฆะบ่อยที่สุด?
(1) แบบธรรมดา (§1656) พยาน 2 คน 'ต้องลงลายมือชื่อพร้อมกัน' กับผู้ทำ — ให้พยานลงชื่อภายหลัง = โมฆะ (ฎีกาซ้ำหลายฉบับ) · หลายคนไม่รู้แล้วเสียมรดกทั้งกอง (2) แบบเขียนเองทั้งฉบับ (§1657) ต้อง 'เขียนด้วยลายมือตนเองทุกตัวอักษร' — พิมพ์คอมพิวเตอร์แม้ลงลายมือชื่อสด = โมฆะ · ห้ามให้คนอื่นเขียนแม้ประโยคเดียว (3) พยานที่เป็น 'ผู้รับพินัยกรรม' หรือ 'คู่สมรสของผู้รับ' (§1653) — ทำให้ 'ส่วนที่ผู้รับนั้นได้รับ' เป็นโมฆะ (ส่วนอื่นยังใช้ได้) · มักพลาดตอนจ้างเลขา/ญาติเป็นพยาน (4) แบบเอกสารฝ่ายเมือง (§1658) ต้องยื่นต่อ 'นายอำเภอในเขตท้องที่' + พยาน 2 คน · ไม่ใช่อำเภอไหนก็ได้ · หลายคนไปยื่นผิดเขตแล้วต้องเริ่มใหม่ (5) พินัยกรรม 'ยกทรัพย์ทั้งหมด' ให้บุคคลเดียวโดยไม่ระบุทรัพย์ — ทรัพย์ที่ได้มาหลังทำพินัยกรรมก็ตกด้วย (§1740) · หลายคนตั้งใจให้เฉพาะทรัพย์ ณ วันทำ (6) หนี้สินไม่หายไปเมื่อตาย — ผู้รับมรดกรับไปด้วย 'จำกัดเท่าที่รับ' (§1601) · แต่ถ้าไม่ทำ 'บัญชีทรัพย์มรดก' ภายใน 1 เดือน (§1735) อาจต้องรับผิดเกินทรัพย์ (7) พินัยกรรมยกทรัพย์ที่ 'ยังไม่มี' (ทรัพย์อนาคต) หรือทรัพย์ผู้อื่น = โมฆะเฉพาะส่วน (§1704)
ค่าธรรมเนียมและค่าดำเนินการรวมเท่าไร?
แบบธรรมดา — Draft + Witness ที่ NYC: ขอใบเสนอราคาจากเจ้าหน้าที่ · แบบเขียนเองทั้งฉบับ — Template + Review: ขอใบเสนอราคาจากเจ้าหน้าที่ · แบบเอกสารฝ่ายเมือง (ฝากอำเภอ): ขอใบเสนอราคาจากเจ้าหน้าที่ · แบบเอกสารลับ (ฝากอำเภอในซองปิดผนึก): ขอใบเสนอราคาจากเจ้าหน้าที่ · พินัยกรรม 2 ภาษา (TH+EN) A5 Quality: ขอใบเสนอราคาจากเจ้าหน้าที่ · แต่งตั้ง Executor + Probate Package: ขอใบเสนอราคาจากเจ้าหน้าที่
เทียบกับการโอนทรัพย์สินตอนมีชีวิตแบบไหนดีกว่า?
หากไม่ทำพินัยกรรม = ทรัพย์ตก 'ทายาทโดยธรรม 6 ลำดับ' (§1629): (1) ผู้สืบสันดาน (2) บิดามารดา (3) พี่น้องร่วมบิดามารดา (4) พี่น้องร่วมบิดาหรือมารดา (5) ปู่ย่าตายาย (6) ลุงป้าน้าอา · คู่สมรสได้ตาม §1635 (แบ่งคนละครึ่งถ้ามีลูก, 2/3 ถ้าไม่มีลูกแต่มีบิดามารดา, ทั้งหมดถ้าไม่มีทายาทอื่น) · Living Trust ไม่มีในไทย · Foundation (มูลนิธิ) ใช้แทนได้บางส่วน
Estate & Will Pillar อื่นๆ
วางแผนส่งต่อทรัพย์สิน พินัยกรรมไทย 5 รูปแบบ — เลือกให้ถูกก่อนสาย กับ NYC
Estate Structure Review + Succession Roadmap — เจ้าหน้าที่แจ้งกำหนดเวลาเมื่อรับเรื่อง
โทร 083-249-4999